Als ik bij MKB-bedrijven meekijk in Excel, zie ik bijna altijd hetzelfde.
Er is een prijzenlijst, een klantenoverzicht, ergens een kolom met kortingen per klant en vaak ook nog een aparte lijst met inkoopprijzen. Het werkt… totdat iemand een kolom toevoegt, een naam net anders schrijft of “die ene formule” breekt.
Met Agent Mode in Excel zet Microsoft hier een opvallend grote stap. Niet door Excel ingewikkelder te maken, maar juist door het menselijker te maken. Je beschrijft wat je wilt bereiken, en Excel bouwt en onderhoudt de formules voor je.
Dit is geen leuke gimmick. Dit is precies waar Copilot in Excel voor het MKB écht waarde krijgt.
Wat is Agent Mode in Excel (in normale mensentaal)?
Agent Mode is een manier van werken met Copilot in Excel waarbij Copilot niet alleen uitlegt, maar ook actief je werkmap aanpast.
Denk aan:
- kolommen toevoegen
- formules maken (zoals XLOOKUP / VLOOKUP-achtige logica)
- meerdere tabellen combineren
- foutafhandeling toevoegen
- en zelfs visuele overzichten maken
Alles blijft gewoon Excel:
- formules blijven zichtbaar
- tabellen zijn bewerkbaar
- jij houdt altijd de controle
Waarom dit juist voor het MKB zo belangrijk is
In het MKB gaat Excel zelden over “mooie dashboards”.
Het gaat over hele praktische vragen, zoals:
- “Wat is mijn verkoopprijs per klant?”
- “Welke korting geldt hier?”
- “Wat verdien ik hier eigenlijk aan?”
- “Waarom klopt deze factuur niet?”
- “Kan dit niet automatisch, in plaats van elke maand knippen en plakken?”
En precies daar blinkt Agent Mode uit.
Herkenbaar praktijkvoorbeeld: prijzenlijst met klantkortingen
De situatie
Je hebt:
- Tabblad Prijzen
- Product
- Inkoopprijs
- Adviesverkoopprijs
- Tabblad Klanten
- Klant
- Kortingspercentage
- Tabblad Orders
- Klant
- Product
- Aantal
Wat je wilt:
- automatisch de adviesprijs ophalen
- daar de klantkorting op toepassen
- direct de verkoopprijs per klant berekenen
- zonder foutmeldingen of brekende formules
Zo zou een MKB’er dit vragen (Agent Mode prompt)
“Maak in het tabblad Orders automatisch de verkoopprijs per product per klant.
Haal de adviesprijs op uit het tabblad Prijzen.
Haal de korting op uit het tabblad Klanten.
Bereken de verkoopprijs door de korting toe te passen op de adviesprijs.
Zorg dat:
- fouten netjes worden afgehandeld
- de formule automatisch doorloopt voor nieuwe regels
- alles bewerkbaar blijft.”
Je hoeft dus niet te weten hoe een XLOOKUP werkt.
Je hoeft alleen te weten wat je wilt bereiken.
Wat Agent Mode vervolgens voor je regelt
Zonder dat jij het hoeft uit te schrijven:
- kiest Copilot een passende formule (vaak XLOOKUP)
- combineert meerdere tabellen
- voegt foutafhandeling toe
- zet lijsten om naar Excel Tables
- zorgt dat nieuwe regels automatisch meegaan
Voor de gebruiker voelt dit als samenwerken met Excel, in plaats van vechten tegen Excel.
Nog een stap verder: marge en inkoopinzicht
Vaak komt daarna de volgende vraag:
“Maar verdien ik hier eigenlijk wel genoeg aan?”
Vervolgprompt:
“Voeg een kolom toe met marge in euro’s en procenten op basis van inkoopprijs en verkoopprijs. Markeer producten met een marge lager dan 20% automatisch.”
Waar dit vroeger foutgevoelig en ingewikkeld werd, blijft het nu overzichtelijk én controleerbaar.
Klantenoverzicht voor administratie en sales
Ook heel herkenbaar:
“Maak een overzicht per klant met:
- totale omzet
- gemiddelde korting
- gemiddelde marge en zet dit in een apart tabblad.”
Agent Mode:
- maakt het overzicht
- gebruikt bestaande data
- zonder dat je eerst hoeft te weten hoe draaitabellen werken
Waarom prompts belangrijker worden dan Excel-kennis
Dit is misschien wel de grootste verandering voor het MKB:
Je hoeft niet meer te weten hoe Excel iets doet,
alleen wat je wilt dat Excel voor je doet.
Dat betekent:
- minder afhankelijkheid van “die ene collega”
- minder foutgevoelige spreadsheets
- sneller inwerken van nieuwe medewerkers
Excel wordt weer een hulpmiddel, geen risico.
De beste Excel-prompts voor het MKB (dagelijkse praktijk)
Prijzen, kortingen en marges
- “Maak automatisch de verkoopprijs per klant op basis van adviesprijs en klantkorting.”
- “Haal de juiste prijs op op basis van product én klant, zonder foutmeldingen.”
- “Bereken marge in euro’s en procenten en markeer lage marges.”
Klanten & administratie
- “Maak een overzicht per klant met omzet, korting en marge.”
- “Markeer klanten waarbij de korting hoger is dan afgesproken.”
Voorraad & inkoop
- “Geef aan welke producten onder het minimumvoorraadniveau zitten.”
- “Maak een inkoopadvies op basis van verkoop van de afgelopen 3 maanden.”
Facturatie & controle
- “Controleer of factuurprijzen overeenkomen met de prijzenlijst.”
- “Zoek dubbele regels en zet ze in een apart overzicht.”
Checklist: zo gebruik je Copilot & Agent Mode slim
Voor je begint
- Werk met een kopie of versiegeschiedenis
- Gebruik duidelijke kolomnamen
- Werk met tabellen (of laat Copilot die maken)
Tijdens het werken
- Beschrijf het doel, niet de formule
- Benoem waar je data staat (tabblad, kolom)
- Vraag expliciet om foutafhandeling
- Controleer altijd het resultaat
Na afloop
- Bekijk of de formules logisch zijn
- Test met een paar voorbeelden
- Leg kort vast wat Copilot heeft gedaan
Veilig omgaan met Copilot in Excel
Goed om te weten:
- Copilot werkt alleen in je actieve werkmap
- Het ziet alleen data waar jij al toegang toe hebt
- Er is geen “black box”: alles staat zichtbaar in Excel
Maar:
- Agent Mode past je bestand actief aan
👉 Daarom:
- Werk eerst met testdata
- Gebruik Ctrl+Z of versiegeschiedenis
- Laat kritische bestanden altijd even nalopen
Copilot doet het rekenwerk. Jij blijft verantwoordelijk.
Mijn advies: begin klein, maar begin wél
Je hoeft niet alles tegelijk te doen.
Begin met:
- één prijzenlijst
- één factuurcontrole
- of één klantenoverzicht
Als dát klopt en tijd bespaart, volgt de rest vanzelf.
Tot slot
Excel wordt niet slimmer omdat het meer kan, maar omdat je eindelijk in je eigen woorden kunt uitleggen wat je nodig hebt.
Over dit artikel
Dit stuk is geschreven door Alexander Zoutenbier. Bij het schrijven maakt hij bewust gebruik van AI als hulpmiddel om zijn ideeën beter te verwoorden en complexe onderwerpen begrijpelijk te maken. De keuzes, voorbeelden en mening zijn van hemzelf; AI helpt bij structuur, taal en nuance. Zo wordt technologie niet alleen beschreven, maar ook op de juiste manier toegepast.
Bekijk ook onze Stap voor Stap gids Agent Mode in Excel: grip op prijzen, kortingen en klantafspraken (stap voor stap)